Een notaris is iemand die je misschien alleen kent van het kopen van een huis, maar deze juridische ambtenaar speelt een veel grotere rol in je leven dan je denkt. Van het opstellen van een testament tot het regelen van een erfenis of het vastleggen van een huwelijkscontract: de notariële praktijk raakt aan de belangrijkste momenten in je leven. Toch weten veel mensen niet precies wat ze van zo iemand kunnen verwachten, wat het kost en wanneer je er eigenlijk naartoe moet.
De rol van de notaris in België
In België is een notaris een openbaar ambtenaar die wordt aangesteld door de overheid. Dat maakt hem of haar anders dan een gewone jurist of advocaat. De documenten die een notarieel kantoor opstelt, hebben dezelfde rechtskracht als een rechterlijke uitspraak. Dat betekent dat een notariële akte wettelijk bindend is en moeilijk aangevochten kan worden. Denk aan een verkoopakte voor een woning: die moet altijd door een erkend notariskantoor worden opgesteld. Zonder die officiële akte is de verkoop juridisch gezien niet geldig. De overheid zorgt er zo voor dat belangrijke transacties en afspraken goed worden vastgelegd en beschermd.
Wanneer schakel je een notarieel kantoor in
Er zijn meer situaties dan je denkt waarbij je een beroep doet op een notarieel kantoor. Het meest bekende moment is de aankoop van een woning of een stuk grond. Maar ook bij een scheiding, het opstellen van een samenlevingscontract of het plannen van een nalatenschap komt een notarisakte om de hoek kijken. Stel dat iemand overlijdt zonder testament: dan moet er een akte van erfopvolging worden opgesteld om aan te tonen wie de erfgenamen zijn. Zonder dat document kun je als erfgenaam vaak niet aan bankrekeningen of eigendommen. Een ander voorbeeld is de schenking van geld of goederen aan kinderen of kleinkinderen. Ook daarvoor is een officiële akte vaak verplicht of sterk aangeraden, zeker als het om onroerend goed gaat.
Wat kost een bezoek aan een notarisakte
De kosten voor notariële diensten zijn in België wettelijk vastgelegd. De overheid bepaalt de tarieven, die ereloongelden worden genoemd. Dat betekent dat je bij het ene kantoor niet meer of minder betaalt dan bij het andere voor dezelfde dienst. Bij de aankoop van een woning zijn de zogenaamde notariskosten eigenlijk een combinatie van het ereloon van de notaris zelf, registratierechten en andere belastingen. Het ereloon van de notaris maakt slechts een klein deel uit van het totaalbedrag. Voor een woning van 300.000 euro betaal je als koper in Vlaanderen al snel 20.000 tot 30.000 euro aan totale aankoopkosten, afhankelijk van de situatie. Voor eenvoudiger aktes, zoals een volmacht of een kleine schenking, liggen de kosten veel lager. Het is altijd mogelijk om vooraf een raming te vragen bij het kantoor.
Hoe vind je een goed notariskantoor bij jou in de buurt
In België zijn er meer dan duizend notariskantoren verspreid over het hele land. Je bent vrij om zelf te kiezen welk kantoor je inschakelt, ook als de tegenpartij bij een aankoop al een eigen notaris heeft. Beide partijen mogen elk hun eigen notaris meebrengen zonder dat dit extra kosten met zich meebrengt: het ereloon wordt dan gewoon verdeeld. Een goede manier om een kantoor te vinden is via de officiële website van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, ook bekend als Fednot. Daar vind je een overzicht van alle erkende kantoren per gemeente. Het is verstandig om te kiezen voor een kantoor waarbij je je comfortabel voelt en dat goed bereikbaar is. In steden zoals Dendermonde zijn er meerdere gevestigde kantoren die uiteenlopende diensten aanbieden, van vastgoedaktes tot familierechtelijke begeleiding. Een eerste gesprek is bij de meeste kantoren gratis of vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Moet je altijd naar een notaris bij de aankoop van een huis?
Ja, bij de aankoop van een woning of grond in België is een notariële akte verplicht. Zonder deze officiële akte is de eigendomsoverdracht juridisch niet geldig. Je kunt zelf kiezen welk kantoor je hiervoor inschakelt.
Kan een notaris ook advies geven zonder dat er een akte wordt opgesteld?
Een notariskantoor kan zeker advies geven zonder dat er meteen een akte wordt opgemaakt. Voor vragen over erfrecht, schenkingen of huwelijksvermogensstelsels kun je een afspraak maken voor een informatiegesprek. Veel kantoren rekenen hiervoor een beperkt bedrag aan.
Wat is het verschil tussen een notaris en een advocaat?
Een notaris is een openbaar ambtenaar die wordt benoemd door de overheid en aktes opstelt die wettelijk bindend zijn. Een advocaat vertegenwoordigt cliënten in rechtszaken en juridische geschillen. Beide zijn juristen, maar ze hebben een heel andere functie binnen het rechtssysteem.
Kun je zelf kiezen welk kantoor je gebruikt als de verkoper al een notaris heeft?
Ja, je kunt altijd je eigen kantoor kiezen, ook als de andere partij er al een heeft aangeduid. Het ereloon wordt dan verdeeld tussen beide kantoren. Je betaalt als koper dus niet meer dan wanneer er maar één kantoor betrokken is.
